Waterkwaliteit en calamiteiten

Project in het kort

Overstromingen, langdurige droogte en calamiteiten door menselijk handelen hebben negatieve effecten op de waterkwaliteit, zowel chemisch als bacteriologisch. De eerste twee typen calamiteiten zullen naar verwachting steeds vaker voorkomen, omdat de klimaatsverandering leidt tot extremere hydrologische omstandigheden. Wij voeren onderzoek uit om de gevolgen van de klimaatverandering voor de waterkwaliteit te kunnen kwantificeren. Daarvoor analyseren we de effecten van eerder opgetreden extreme weersomstandigheden en werken we met scenario’s voor toekomstige ontwikkelingen. Naast calamiteiten met een natuurlijke oorzaak, kijken we ook naar calamiteiten die door de mens zijn veroorzaakt. We onderzoeken welke watersystemen (en welke functies daarvan) het meest worden bedreigd door mogelijke calamiteiten, welke vervuilingsbronnen het grootste risico vormen en wat de effecten van een calamiteit kunnen zijn. Op basis van dit inzicht ontwikkelen we voorzorgsmaatregelen, werken we responsstrategieën uit en reiken we methoden aan om vast te stellen welke probleemlocaties met prioriteit moeten worden aangepakt.

Wilt u weten wie nu al participeren in dit project? Kijk dan op de pagina MEEDOEN onder de button Deelnemers

Kennisproducten

Klimaatverandering en de productie van drinkwater Ook bij langdurige hitte: altijd drinkwater van de hoogste kwaliteit Wat is het? Een risicoanalysemodel.

Bepalen van drempelwaarden voor chemische kwaliteit van grondwater Toetsingskader voor grondwaterkwaliteit Wat is het? Een methodiek voor het bepalen van de drempelwaarden voor een goede chemische toestand van grondwaterlichamen.

Ondersteuningsinstrument bodemkwaliteit tijdens inundatie Hoeveel is de uiterwaard waard? Wat is het? Een SOBEK 1D2D instrument voor waterbeheerders dat inzicht geeft in de invloed van inundatieduur en –frequentie op de bodemkwaliteit langs de rivier. De waterkwaliteitsmodule van SOBEK berekent het stoftransport en de waterkwaliteitsprocessen in het oppervlaktewater en in het sediment. Een 2D toepassing wordt vooral gebruikt om de afzetting van verontreinigd sediment op uiterwaarden in de tijd en in de ruimte te simuleren. Op basis van de kwaliteit van het afgezette materiaal kunnen uitspraken gedaan worden over toekomstige knelpunten t.a.v. de bodemkwaliteit bij verschillende inundatieduur en –frequentie. Dit instrument is toegepast in de Dommel.

Voorspellingssysteem voor watertemperatuur Watertemperatuurbericht in de mailbox? Wat is het? Een prototype voor de voorspelling van de watertemperatuur als onderdeel van FEWS (het ‘Flood Early Warning System)'. Met dit voorspellingssysteem voor de watertemperatuur kunnen de gevolgen van de meteorologische condities en de warmtelozingen in beeld gebracht worden. Hiertoe worden gegevens uit het SOBEK-Rural model en het watertemperatuurmodel in DELWAQ opgenomen in een FEWS omgeving.

Koppeling grond- en oppervlaktewater kwaliteitsmodellen Integraal waterkwaliteit in 1 modelleer-klap Wat is het? Verbreding van de bestaande koppeling tussen grond- en oppervlaktewater-kwantiteitsmodellen (Modflow en Sobek) aan kwaliteitsmodellen, namelijk MT3D en DELWAQ.

Effecten van opwarming rivierwater op visecologie en drinkwaterproductie Beperkingen aan lozen van koelwater? Wat is het? Scenariostudie naar de frequenties van overschrijding van de temperatuureisen van vissen en de temperatuurnorm voor drinkwaterproductie (25°C) door een watertemperatuurstijging als resultaat van klimaatverandering. Ook zijn in dit onderzoek de absolute veranderingen voor 2050 in watertemperatuur (°C) per decade berekend op verschillende locaties in de Rijkswateren volgens de KNMI’06 scenario’s (W en W+).

Rapporten

Rapport: Variatie van de zwevendstofkwaliteit in het stroomgebied van de Maas

Transport van verontreinigingen gebonden aan slib kan een belangrijk deel uitmaken van het totale transport van deze stoffen. Het kan hierbij gaan om grote hoeveelheden die bovendien grensoverschrijdend verplaatst kunnen worden, en grote ecologische effecten teweeg kunnen brengen. Voor een goede inschatting van (ecologische) effecten en van de effectiviteit van maatregelen, onder andere in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW) is het dan ook essentieel om de bronnen en transportpaden te kennen en de processen te begrijpen.
De variatie van de zwevend stof kwaliteit in het stroomgebied van de Maas is in dit rapport op twee manieren uitgewerkt. Er zijn twee verschillende datasets gebruikt. Ten eerste data afkomstig van de Internationale Maascommissie (IMC), met gegevens van macroparameters (‘algemene’ variabelen) en verontreinigingen in totaal water van het gehele stroomgebied. De concentraties in totaal water zijn gebruikt als indicatie voor de gehalten in zwevend stof. Daarnaast is een dataset van Rijkswaterstaat in Nederland gebruikt met gegevens van algemene variabelen en verontreinigingen in zwevend stof van het Nederlandse deel van de Maas.
De gehalten PCB-28 zijn bij Keizersveer hoger dan bij Eijsden. Dit duidt op een bron van PCB-28 tussen Eijsden en Keizersveer (input vanuit zijstroom of lozing). Voor PCB-153 en PCB-52 zijn de gehalten bij beide meetstations ongeveer gelijk.

Inceptierapport
Het project Waterkwaliteit en Calamiteit gaat in op de gevolgen van klimaatverandering op watersystemen. Klimaatverandering heeft tot gevolg dat perioden van droogte worden afgewisseld met natte perioden. Het project is gestart met het opstellen van een inceptierapport (WP1). In het Inceptierapport (rapportnummer 417990-0003 v01) wordt voor ieder werkpakket (WP) van het project Waterkwaliteit en Calmiteit aangegeven waar de accenten komen te liggen:

WP2: Wat is de invloed van extreme omstandigheden op de waterkwaliteit en gebruiksfuncties van een watersysteem.
WP3: Wat is de invloed van extreme omstandigheden op de dynamiek van zwevend stof en de potenties van de uiterwaarden.
WP4: Wat is de invloed van extreme omstandigheden op de chemische en ecologische waterkwaliteit van het watersysteem

Rapport Insecticide contamination of the River Meuse in August 2007

Rapport Effecten van klimaatverandering op de waterkwaliteit in de Rijn en Maas

Rapport Sturende factoren erosie, transport en sedimentatie in stroomgebieden Rijn en Maas

Rapport RWS RIZA report 2007.014 Scenario analyses Dommel Impact of sedimentation in the Dommel flood plain on heavy metal availability and bioaccumulation in flora and fauna

Rapport  Sturende factoren erosie, transport en sedimentatie, in stroomgebieden Rijn en Maas,drs. Suzanne van der Meulen, dr. Jan Joziasse, dr. ir. Gerard van Meurs, drs. Geeralt van den Ham

Rapport  Joziasse J., Klaver G.T., Bakker I.J.I., Wielen C. van der, Hémart M., Marneffe Y., Report of meeting on measurement of suspended solids in the Meuse, AquaTerra Deliverable Basin R3.23, September 2007

Rapport  Old contaminated sediments in the Rhine basin during extreme situations, Reinaldo Peñailillo Burgos, Hilde Passier, Ingrid Bakker, Joost Delsman, Michelle van Vliet, Q4453, December 2007

Rapport  The composition of suspended particulate matter during floodings of the river Meuse, Ingrid Bakker, juni 2006