Vervolgstudie Wetlands in het IJsselmeer - Wetlands

Dit werkpakket richt zich op het creëren van draagvlak voor de oplossingsrichtingen die uit de haalbaarheidsstudie naar voren zijn gekomen en het beluisteren van de vragen die er nog leven. Verder zullen we binnen dit werkpakket een aantal onderwerpen nader onderzoeken:

de financiele haalbaarheid van oplossingsrichtingen;
de invloed van vooroevers op de veiligheid van dijken in het IJsselmeergebied en;
de mogelijkheden om de gewenste a-biotische omstandigheden te creëren;
het visualiseren van mogelijke inrichtingsvarianten;
de helderheid van het Markermeerwater, en de invloed van ingrepen daarop, met behulp van het slibmodel dat in het werkpakket helder water wordt ontwikkeld en dat inzicht geeft in het gedrag van slib;
het vertalen van de uitkomsten van het TNO-onderzoek naar "zandwinning" naar de situatie in het IJsselmeer.

Werkzaamheden sticting Wetlands komen ten einde

Er is al vele jaren nagedacht over het IJsselmeergebied, zowel door de diverse overheidsorganisaties, waaronder het voormalige Rijkswaterstaat-RIZA, de ministeries van VenW en LNV, als ook door kennisinstituten zoals Deltares. Ook werd er door een brede maatschappelijke coalitie gewerkt aan een toekomstvisie op de ontwikkeling van het IJmeer. Alle pogingen om grip te krijgen op het gewenste toekomstbeeld voor het IJsselmeergebied hadden echter hun eigen beperkingen. Er werd daardoor niet gewerkt aan een daadwerkelijke gebiedsvisie: een toekomstvisie op het schaalniveau van het totale IJsselmeergebied; een visie die zowel ruimtelijke als wetenschappelijk-disciplinaire samenhang vertoont en die gedragen wordt door betrokkenen.

Stichting Wetlands nam daarom het initiatief in een breed georiënteerd onderzoek van de problematiek van het gebied en de discussie daarover met betrokken partijen. Doel was om te komen tot een discussie over toekomstbeelden vanuit de visie dat er in de Zuiderzeewerken een nieuwe slag gemaakt dient te worden, omdat zich nu trends en behoeften aandienen die bij de conceptie van de Zuiderzeewerken, 100 jaar geleden, niet kenbaar waren. De gedachte hierachter was dat klimaatverandering een nieuwe planningshorizon van 100 jaar nodig maakt. De opgave op deze tijdschaal kunnen we de ‘IJsselmeerwerken’ noemen.

Stichting Wetlands onderhield daarbij een sterke interactie met alle partijen die betrokken zijn bij de beeld- en besluitvorming over het IJsselmeergebied. Naar de ervaring van de Wetlands-partners zijn dit niet alleen de formeel politiek-bestuurlijke partijen, maar ook een breed circuit van informele groeperingen en organisaties, zoals natuurbeschermers, recreatie-organisaties, ondernemers, actiegroepen en - in een speciale rol - de media. In de laatste decennia hebben dergelijke niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) een steeds grotere invloed gekregen op zowel beeld- als besluitvorming over ruimtelijke inrichtingsvraagstukken. Dat geldt nog sterker voor die gebieden die een beschermde status onder Natuurbeschermingswet 1998 hebben, zoals IJsselmeer en Markermeer-IJmeer.

De groeiende invloed van NGO’s en het bestuurlijke complement daarvan - de verminderde doorzettingskracht van overheden - verklaart de algeheel als ‘stroperig’ ervaren besluitvorming rondom ruimtelijke inrichtingsvraagstukken. Een nieuwe besluitvormingsmethodiek is daarom nodig, met als sleutelbegrippen: vroegtijdige en diepgaande interactie met alle betrokken partijen (de zogenaamde ‘Vertooggemeenschap’). De interactie strekt zich uit van de probleemdiagnose, via de verkenning van oplossingsrichtingen naar het feitelijke planningsproces. Wetenschappelijke kennis fungeert daarbij als ankerpunt, ook al hebben de diverse betrokkenen verschillende percepties op die kennis. Deze werkwijze sluit nauw aan bij het advies ‘Sneller en Beter’ van de Commissie Elverding, aangaande besluitvorming bij infrastructurele projecten, van april 2008.

Stichting Wetlands heeft zich, al met al, gepositioneerd als informele ‘aanjager’ van het beeld- en besluitvormingsproces over het IJsselmeergebied, met als belangrijkste doel: de IJsselmeerwerken als nieuwe gebiedsopgave op de besluitvormingsagenda zetten. Dit doel is bereikt. Voor belangrijke delen van het IJsselmeergebied zullen in de komende jaren concrete besluiten worden genomen. Dit betreft het Markermeer-IJmeer en het gebied rond de Afsluitdijk. Voor het Markermeer-IJmeer is een kabinetsbesluit in voorbereiding over de investeringen in dit gebied, de zogenaamde RAAM-brief. Beoogd wordt deze brief begin oktober te publiceren. Gezien deze ontwikkelingen lopen de werkzaamheden van Stichting Wetlands ten einde. Aanjagen is niet meer nodig, doorzetten wel.

Op de slotbijeenkomst in het Muiderslot op 3 april a.s. presenteert Wetlands zijn eindrapportage en analyse voor het vervolg aan de belangrijkste vertegenwoordigers van de stakeholders. Het doel van die, besloten, bijeenkomst is dat de stakeholders het Wetlands recept voor het IJsselmeergebied overnemen en gaan toepassen. De voorbereiding van de RAAM-brief en de maatschappelijke dialoog daaromheen biedt daarvoor een concrete kans.

Stichting Wetlands is in haar werkzaamheden financieel ondersteund door Leven met Water, DelftCluster en een aantal private partijen. Deze partijen hebben dit gedaan vanuit de overtuiging dat het gebied op allerlei vlakken moet worden versterkt en dat er bij een dergelijke vorm van gebiedsplanning een nieuwe vorm van procesvoering nodig is.

Planning en participanten

Het onderzoek is in oktober 2006 gestart en loopt door tot half 2009. Naast Deltares (Delft Cluster partner) participeren de sectorpartijen de Stichting Wetlands in het IJsselmeer en de Stichting Vrienden van Wetlands in dit werkpakket.